Maddi hasarlı bir trafik kazası geçirdiğinizde, polis çağırmak yerine taraflar olarak doldurabileceğiniz bir belge var: kaza tespit tutanağı (KTT). Doğru doldurulduğunda hem kusur tespiti, hem değer kaybı, hem de sigorta sürecinde sizin lehinize sağlam bir delil olur. Yanlış ya da eksik doldurulduğunda ise hak kaybı yaşamanıza yol açar. Bu kapsamlı rehberde KTT'nin ne zaman düzenleneceğini, hangi durumlarda mutlaka polis çağırmanız gerektiğini, adım adım nasıl dolduracağınızı ve sık yapılan hataları örneklerle anlatıyoruz.
Kaza Tespit Tutanağı Nedir?
Kaza tespit tutanağı (KTT), Türkiye'de maddi hasarlı trafik kazalarında tarafların kendi aralarında düzenleyebileceği resmi nitelikli bir tutanaktır. 28.12.2007 tarih ve 2007/27 sayılı genelge ile yasal dayanağı oluşturulmuş, sigorta süreçlerinde polis tutanağıyla aynı kanıt değerini taşıyan bir belgedir.
Tutanağın amacı kazanın koşullarını ve tarafların hareketlerini kayıt altına almaktır. Kusur oranını taraflar belirlemez — kusur oranı sigorta şirketinin eksperleri ve gerektiğinde bilirkişi tarafından belirlenir. KTT sadece olayı objektif olarak tarif eden bir belgedir.
Tutanak doldurmak, "anlaştık" anlamına gelmez. Sadece olayın resmi kaydını oluşturur. Sigorta süreci ayrıca yürütülür.
Hangi Durumlarda KTT Doldurulur?
Tarafların kendi aralarında düzenleyebileceği KTT için şartlar:
- Sadece maddi hasar olmalı (yaralanma, ölüm yok)
- Taraflar olayın oluş şekli üzerinde anlaşmış olmalı
- Her iki aracın da trafik sigortası olmalı
- Sürücüler ehliyetli olmalı
- Sürücülerde alkol şüphesi olmamalı
- Hiç kimse kamu görevlisi olarak çalışmıyor olmamalı (kamu aracıysa polis çağrılır)
Tüm bu şartlar sağlanıyorsa siz ve karşı taraf birlikte KTT doldurursunuz.
Hangi Durumlarda Mutlaka Polis Çağrılır?
Aşağıdaki durumlarda siz isteseniz de polis tutanağı düzenlemek zorundadır. Tarafların kendi aralarında KTT düzenleme hakkı bu durumlarda yoktur:
- Yaralanma veya ölüm varsa
- Sürücülerden biri ehliyetsiz ise (veya yetersiz ehliyet)
- Sürücülerden biri 18 yaşından küçük ise
- Sürücülerden birinde alkol şüphesi varsa
- Kazaya karışan araçlardan biri kamu kurumuna ait ise
- Kazada kamu eşyasına zarar gelmişse (trafik levhası, korkuluk, vb.)
- Kazada 3. kişiye ait eşyaya zarar gelmişse (yandaki bahçe duvarı, dükkan vb.)
- Kazaya karışan araçlardan birinde trafik sigortası yok ise
Bu durumlarda 155 (polis) veya 156 (jandarma) hattını arayın. KTT düzenlerseniz bile sigorta süreci için kabul edilmez.
KTT Hangi Belgeden Hangi Bilgiyi Toplar?
Tutanağı doğru doldurabilmek için elinizde şu belgeler bulunmalıdır:
| Belge | Sağladığı Bilgi |
|---|---|
| Aracın ruhsatı | Plaka, model, yıl, sahibi, motor no, şasi no |
| Sürücünün ehliyeti | Ad-soyad, TC no, ehliyet no, sınıfı |
| Trafik sigorta poliçesi | Sigorta şirketi, poliçe no, geçerlilik tarihi |
| Kişisel kimlik | Adres bilgisi, doğum tarihi |
Karşı tarafın da aynı belgelerini görmenizi rica edin. Bu belgeleri inceleyip not almadan tutanağı imzalamayın.
Adım Adım Tutanak Doldurma
KTT'nin tipik bölümleri ve her birinin nasıl doldurulacağı:
Bölüm 1: Kazanın Bilgileri
- Tarih: Kazanın olduğu gün (gün/ay/yıl)
- Saat: Yaklaşık dakikası ile (örn. 14:35)
- Yer: İlçe/mahalle, sokak adı, kapı no veya en yakın mihenk noktası
- Hava ve yol durumu: Açık/yağmurlu/karlı, kuru/ıslak/buzlu
"Konak'taki kavşak" yetmez. "Konak ilçesi, Yedibölge mahallesi, 1342 sokak ile Cumhuriyet caddesi kavşağı" gibi spesifik olun. Konum belirsizse bilirkişi yorumunda zorluk yaşanır.
Bölüm 2: Taraf Bilgileri (A ve B)
Her iki taraf için ayrı ayrı:
- Sürücünün adı, soyadı, TC kimlik numarası
- Sürücünün adresi, telefon
- Ehliyet sınıfı, ehliyet no
- Aracın plakası, markası, modeli
- Aracın sahibinin adı (sürücüden farklıysa)
- Trafik sigortası şirketi ve poliçe numarası
Bölüm 3: Aracın Hasar Durumu
Hasarın yerini ve büyüklüğünü tarif edin:
- Aracın resmi şemasında hasarlı bölgeleri işaretleyin (KTT formunda hazır şema vardır)
- Hasarın türü: çizik, ezilme, kırılma, vb.
- Görünen tüm hasarları yazın (gizli hasarlar onarımda ortaya çıkabilir, sigorta süreci yine devam eder)
Bölüm 4: Olayın Oluş Şekli (En Kritik Bölüm)
Burası tutanağın can damarıdır. Olayı olduğu gibi tarif edin:
- Hangi yönde gidiyordunuz?
- Hangi şeritteydi her bir araç?
- Hangi araç hangi manevrayı yaptı?
- Çarpışma noktası nerede?
- Çarpışma anındaki hızlar (yaklaşık)?
- Trafik işaret/levha durumu?
"Sürücü A, Cumhuriyet caddesinden 1342 sokağa sola dönüş yapmak isterken, karşıdan gelen Sürücü B'nin aracıyla çarpıştı. Çarpışma anında trafik ışığı yeşil yanmaktaydı. Yol kuru ve görüş açıktı."
"Karşı taraf hatalıydı." (Bu kusur ifadesidir, KTT'de yer almamalı.)
"Aniden çıktı, çarptı." (Belirsiz, hangi araç hangi yönden geldi?)
Bölüm 5: Tanıklar
Eğer kazayı gören tanıklar varsa adlarını ve telefonlarını yazın. Tanık ifadesi sigorta sürecinde önemli olabilir.
Bölüm 6: Şema/Çizim
KTT formunda aracın çizilebileceği bir alan vardır. İki aracı da hareket yönlerini, çarpışma noktasını ve yolun yapısını gösteren basit bir kroki çizin. Şema yetersiz değilse anlamlıdır.
Bölüm 7: İmzalar
İki tarafın da imzasını içerir. Tutanak iki nüsha doldurulur, her tarafa bir kopya verilir.
Fotoğraf Çekme — Olmazsa Olmaz
Tutanak ne kadar düzgün olursa olsun, fotoğraflar olmadan dosyanız yarımdır. Çekmeniz gereken fotoğraflar:
Genel Çekimler
- Olay yerinin geniş açılı fotoğrafı (yolu, kavşağı, levhaları gösterir)
- Her iki aracın bütün halinin fotoğrafı
- Çarpışma noktasının yakın çekimi
- Aracın plakasının okunabildiği fotoğraf
Hasar Çekimleri
- Her iki araçtaki hasarların ayrıntılı çekimi (4-5 farklı açıdan)
- Hasarın yakın çekimi (çatlak, ezilme, vs.)
- İçeride hasar varsa (panel, hava yastığı patlaması) o bölgeler
İlgili Belge Çekimleri
- Tutanağın doldurulmuş halinin fotoğrafı (yedek olarak)
- Karşı tarafın ehliyet ve ruhsatının fotoğrafı (izin alınarak)
- Trafik işaret/levhalarının fotoğrafı (kavşak kazalarında çok önemli)
Telefonunuzdaki fotoğraflarda konum bilgisi (GPS) açık olsun. Çoğu telefon bunu otomatik kaydeder ve fotoğrafların gerçek konumda çekildiğini ispatlamak için değerlidir.
Sık Yapılan 10 Hata ve Sonuçları
KUSURAI'nin analiz ettiği binlerce kaza dosyasından sık yapılan hatalar:
Hata 1: Olay yerinde tutanak doldurmak yerine taraflarla "şifahi" anlaşma
Sözlü anlaşma sigorta açısından geçersizdir. Karşı taraf 1 hafta sonra "ben yapmadım" derse elinizde belge olmaz.
Hata 2: Kavşak kazasında trafik levhasını fotoğraflamamak
Geçiş önceliğini kim ihlal etti sorusunun cevabı çoğunlukla levhada saklıdır. Levhayı net çekin.
Hata 3: Hasarın sadece görünür kısmını yazmak
Tutanağa "ön tampon ezilmiş" yazıp şasi hasarını atlarsanız, bilirkişi raporunda da düşük tutar çıkar. Eksperiniz tüm hasarı tespit etsin, sonra siz tutanağa ekletin.
Hata 4: Aracın eski hasarını yeni tutanağa karıştırmak
Mevcut çizikler vs. yeni hasara karışırsa lehinize değil aleyhinize bir durum oluşur. Yeni hasarı net belirleyin.
Hata 5: Karşı tarafın söylediği versiyonu sorgusuz kabul etmek
Karşı taraf "ben sağa dönüyordum" derken siz solda gördüyseniz tutanağa kendi gözlemlerinizi yazın. Karşı tarafla anlaşmak gibi bir zorunluluk yok.
Hata 6: KTT yerine kağıda yazılmış metin imzalamak
Sigorta şirketleri sadece resmi KTT formunu kabul eder. Boş kağıda yazılmış serbest metin geçerli değildir. KTT formu olmadan polis çağırmanız daha doğru olur.
Hata 7: Tutanağı imzaladıktan sonra kontrol etmemek
İmzaladıktan sonra "saatim yanlış yazılmış" derseniz değiştirilemez. İmzalamadan tüm bilgileri ve olayın açıklamasını okuyun.
Hata 8: Kaza yerini terk ederek başka yerde tutanak tutmak
Kaza yeri trafik akışını engellemiyorsa olduğunuz yerde tutanak doldurun. Yer değiştirirseniz "kaza nerede oldu" belirsizleşir.
Hata 9: Sigorta şirketine başvurmadan tutanağı kayıp etmek
Tutanağın kopyasını çekin, dijitalleştirin (telefonla fotoğraflayın) ve sigorta sürecini başlatmak için 5 iş günü içinde sigortaya iletin.
Hata 10: Kusur oranını tutanağa yazdırmak
Kusur oranı sigortacı/eksper/bilirkişi işidir. Tutanakta "%50-%50 kusurluyuz" gibi ifadeler tutanağı geçersizleştirebilir. Sadece olayı tarif edin.
Tutanaktan Sonraki 5 Gün
Tutanak doldurulduktan sonra adımlar:
1. Gün: Belgelerinizi Toplayın
- Tutanağın imzalı kopyası
- Tüm fotoğraflar
- Aracın ruhsatı, ehliyetiniz, sigorta poliçeniz
2-3. Gün: Sigorta Şirketinize Bildirim
Kendi sigorta şirketinize (kasko ya da trafik) hasar bildirimi yapın. Çoğu şirketin online başvuru sistemi vardır. Tutanak ve fotoğrafları yükleyin.
4-5. Gün: Eksper Atanması
Sigorta şirketi bir eksper atayacaktır. Eksper aracınızı inceleyip rapor yazar. Bu raporu mutlaka kontrol edin; eksik kalan hasar varsa belirtin.
Sonraki 30 Gün: Onarım ve Hesaplaşma
Onarım yetkili servis veya anlaşmalı tamircide yapılır. Onarım sonrası sigorta şirketi karşı tarafa rücu yoluyla başvurur (eğer karşı taraf kusurluysa).
Kaza sonrası 24 saat eylem planını detaylıca okuyun.
Tutanaktan Değer Kaybına: Süreç Bağlantısı
İyi doldurulmuş bir KTT, ileride değer kaybı talebinizin temel belgesidir. Çünkü:
- Tutanak kazanın varlığını kanıtlar (TRAMER kaydı zaten oluşur)
- Olayın oluş şeklini gösterir → kusur tespiti
- Hasarın bölgesini gösterir → değer kaybı hesaplaması
- Tarihini gösterir → zamanaşımı hesabı
Tutanağı doğru doldurmazsanız, ileride değer kaybı talebinizi yaparken zorlanırsınız. KTT, tüm sigorta sürecinizin başlangıç noktasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
KTT formunu nereden alabilirim?
Çoğu sigorta şirketinin web sitesinde indirilebilir versiyonu vardır. Ayrıca anlaşmalı yetkili servisler de hazır KTT formu bulundurur. e-Devlet'te dijital tutanak (e-KTT) hizmeti de mevcuttur ve giderek yaygınlaşıyor.
KTT yerine e-KTT mobil uygulaması kullanabilir miyim?
Evet. SBM'nin (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) mobile-KTT uygulaması ile kağıt tutanak yerine dijital olarak tutanak düzenleyebilirsiniz. Tutanak otomatik olarak sigorta şirketlerine iletilir ve hızlı süreç sağlar.
Karşı taraf imzalamayı reddederse ne olur?
İmzalamayı reddederse polis çağırın. Polisin düzenleyeceği tutanak resmi olur ve süreç ondan ilerler.
Tutanak doldurmadan kaza yerinden ayrılabilir miyim?
Hayır. Karayolları Trafik Kanunu'na göre kaza yerinden tutanak veya bilgi alışverişi yapmadan ayrılmak suçtur. Plakaya plaka çarpışmaları (park halindeki araca çarpıp kaçma) bile cezai sorumluluk doğurur.
Tutanağı yanlış doldurdum, düzeltebilir miyim?
Tek taraflı düzeltme yapamazsınız. Karşı tarafla beraber ek nüsha düzenleyebilir veya bilgi düzeltme isteğinizi sigorta şirketinize yazılı olarak bildirebilirsiniz.
KTT'de kusur oranı yazar mı?
Hayır, yazmaz. Kusur oranı tutanak doldurulduktan sonra sigorta eksperi ve gerektiğinde bilirkişi tarafından belirlenir.
Tek araçlı kazada KTT doldurulur mu?
Tek araçlı (kendi kusurunuzla yaptığınız) kazada KTT doldurmaya gerek yoktur, zira karşı taraf yoktur. Doğrudan kasko sigortanıza başvurursunuz. Eğer kamu eşyasına zarar gelmişse (direk, levha, vs.) polis çağırılır.
Kaza çok küçük, taraflar arasında "boş ver" anlaşması yapılır mı?
Yapılabilir ama önerilmez. Aracın gizli hasarı ileride ortaya çıkabilir, ya da ikinci el satarken alıcı kaza geçmişini öğrenip pazarlık yapar. KTT olsa bile bilirkişi raporu ile değer kaybı talep etmek hakkınızdır.
Sigortasız bir araçla kaza yaparsam ne olur?
Karşı tarafın trafik sigortası yoksa Güvence Hesabı'na başvurarak zararınızı tahsil edebilirsiniz. Sigortasız aracın sürücüsüne karşı doğrudan da dava açabilirsiniz.
Tutanak fotoğrafı sigorta için yeterli mi?
Sigorta şirketleri kabul etse de orijinal kopyayı saklayın. İhtilaf durumunda orijinal belge talep edilebilir.
Sonuç
Kaza tespit tutanağı, doğru doldurulduğunda sigorta sürecinin tamamı için sağlam temel oluşturur. Yanlış ya da eksik doldurulduğunda hak kayıplarına yol açar. Önemli noktalar:
- Yaralanma/ölüm/kamu hasarı varsa polis çağırın
- Tutanak formunu eksiksiz doldurun, kuşa çevirmeyin
- Fotoğraf, fotoğraf, fotoğraf — birden fazla açıdan
- Kusur oranı yazmayın, sadece olayı tarif edin
- Karşı tarafla "anlaşmak" zorunda değilsiniz, kendi gözleminizi yazın
- 5 iş günü içinde sigortanıza bildirim yapın
KUSURAI olarak yapay zeka destekli analiz aracımızla, doldurduğunuz KTT'yi yükleyip kazanın kusur oranını saniyeler içinde öğrenebilirsiniz. Ana sayfamızdaki ücretsiz analiz aracını deneyin.
Yorum Bırakın
Sorularınızı veya deneyimlerinizi paylaşın — diğer ziyaretçilerin de faydalanmasını sağlayın.
Yorumlar moderatör onayından sonra yayınlanır. Reklam ve hakaret içeren yorumlar yayınlanmaz.