Kırmızı Işıkta Kaza Yapan Kusurlu mudur? — EDS Kayıtları, İspat ve İstisnalar

Kırmızı ışık ihlali, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun en ağır yaptırımlar öngördüğü trafik ihlallerinden biridir. KTK'nın 47. maddesi, sürücülerin ışıklı trafik işaretlerine uymalarını zorunlu kılmaktadır. Kırmızı ışıkta geçerek kazaya neden olan sürücü, kural olarak asli kusurlu kabul edilir ve bu durum hem hukuki hem de cezai sorumluluk doğurur.

Kırmızı Işık İhlalinin Hukuki Sonuçları

Kırmızı ışıkta geçen sürücüye KTK'nın 47. maddesi kapsamında idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi belirli süre geri alınır. Kaza meydana gelmesi halinde ise durum çok daha ciddi boyutlara ulaşır. Taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçlarından cezai soruşturma başlatılabilir. Yargıtay kararlarına göre, kırmızı ışık ihlali "bilinçli taksir" kapsamında değerlendirilebilir ve bu durum cezanın artırılmasına neden olur.

Kırmızı Işık İhlalinin İspatı

Kırmızı ışık ihlalinin ispatında en önemli deliller şunlardır:

• EDS (Elektronik Denetleme Sistemi) kayıtları: Kavşaklardaki EDS kameraları, kırmızı ışıkta geçen araçları otomatik olarak tespit eder ve kayıt altına alır. Bu kayıtlar güçlü bir delil niteliği taşır.
• MOBESE kamera kayıtları: Emniyet Genel Müdürlüğü'ne bağlı MOBESE kameraları da kaza anının görüntülerini kaydedebilir.
• Tanık ifadeleri: Kazayı gören tanıkların ifadeleri, hangi aracın kırmızı ışıkta geçtiğinin tespitinde kullanılır.
• Araç içi kamera (dashcam) kayıtları: Araçlarda bulunan ön ve arka kamera kayıtları da delil olarak kabul edilmektedir.

**Dikkat: Her iki tarafın da ışık ihlali yaptığını iddia ettiği durumlarda, teknik deliller (EDS, MOBESE) belirleyici olur. Bu delillerin bulunmadığı durumlarda bilirkişi, yoldaki fren izleri, çarpma açısı ve hasar dağılımı gibi fiziksel kanıtları değerlendirerek ışık durumunu tespit etmeye çalışır.

Kırmızı Işıkta Karşı Tarafın da Kusurlu Olabileceği Durumlar

Kırmızı ışıkta geçen araç asli kusurlu olmakla birlikte, diğer tarafın da tali kusurlu bulunabileceği durumlar vardır. Örneğin, yeşil ışık yandığı anda kavşağa kontrolsüz ve aşırı hızla giren sürücü, kavşak güvenliğini sağlama yükümlülüğüne aykırı davranmış sayılabilir. KTK'nın 57. maddesi, kavşağa girerken sürücülerin dikkatli olmasını ve kavşağın boş olduğundan emin olmasını gerektirmektedir.

Ayrıca sarı ışıkta geçiş sırasında yaşanan kazalarda kusur dağılımı farklı değerlendirilebilir. Sarı ışık, durma imkânı olan sürücülerin durmasını, güvenli durma imkânı olmayanların ise dikkatli geçmesini gerektiren bir uyarı sinyalidir. Bu nedenle sarı ışıkta geçiş sırasındaki kazalarda kusur oranları olayın koşullarına göre ayrıca belirlenir.